Jura wijnen: het unieke Frans wijngebied met eigen karakter en unieke vinificaties
Jura wijnen zijn de laatste jaren sterk in opkomst. Steeds meer wijnliefhebbers ontdekken dit kleine wijngebied
Jura wijnen: het unieke Frans wijngebied met eigen karakter en unieke vinificaties
Inhoud van dit artikel:
Jura wijnen zijn de laatste jaren sterk in opkomst. Steeds meer wijnliefhebbers ontdekken dit kleine wijngebied in het oosten van Frankrijk, ingeklemd tussen de Bourgogne en de Zwitserse grens. De stijl van de wijnen is anders dan anders. Denk aan de nootachtige vin jaune die jarenlang onder een laag gist rijpt, de frisfruitige crémants, of de lichte rode wijnen van poulsard en trousseau. Voeg daar bijzondere druivenrassen aan toe die je zelden buiten de regio ziet, en je begrijpt waarom Jura wijnen aan aandacht winnen. Vooral onder kenners en sommeliers groeit het enthousiasme, mede door de puurheid en eigenheid die deze wijnen uitstralen. Je proeft het landschap, de traditie en het ambacht in elke slok.
Toch is de Jura geen nieuwe speler. Al eeuwenlang wordt er wijn gemaakt, vaak op kleine schaal en met veel respect voor het terroir. Producenten werken nauwkeurig, vaak biologisch of biodynamisch, en gebruiken vinificatietechnieken die van generatie op generatie zijn doorgegeven. Het resultaat zijn wijnen met een uitgesproken karakter die steeds vaker opduiken op wijnkaarten en in speciaalzaken. In deze blog ontdek je wat Jura wijnen zo bijzonder maakt.
Toch is de Jura geen nieuwe speler. Al eeuwenlang wordt er wijn gemaakt, vaak op kleine schaal en met veel respect voor het terroir. Producenten werken nauwkeurig, vaak biologisch of biodynamisch, en gebruiken vinificatietechnieken die van generatie op generatie zijn doorgegeven. Het resultaat zijn wijnen met een uitgesproken karakter die steeds vaker opduiken op wijnkaarten en in speciaalzaken. In deze blog ontdek je wat Jura wijnen zo bijzonder maakt.
Jura wijngebied: ligging, terroir en karakter
De Jura ligt in het oosten van Frankrijk, net ten oosten van de Bourgogne en strekt zich uit richting de Zwitserse grens. Het is een langgerekte en smalle wijnstreek, ingeklemd tussen heuvels en de uitlopers van het Juragebergte. De wijngaarden liggen op 250 tot ruim 400 meter hoogte en profiteren van een koel continentaal klimaat met warme zomers, frisse nachten en regelmatige neerslag. Deze omstandigheden zorgen voor een langzame, gelijkmatige rijping van de druiven, waarbij zuren goed behouden blijven. De nabijheid van de bergen zorgt bovendien voor afkoeling en mist, wat het microklimaat verder beïnvloedt en bijdraagt aan de delicate stijl van veel Jura wijnen.
Wat de Jura uitzonderlijk maakt, is de enorme geologische variatie op een klein oppervlak. De bodems bestaan grotendeels uit kalk, klei en mergel uit het Jura-tijdperk, met grote verschillen per dorp en zelfs per helling. Opvallend is hoe kleine verschillen in hoogte, expositie en ondergrond een merkbaar effect hebben op de wijn. Zelfs percelen die maar tientallen meters van elkaar liggen, kunnen wijnen opleveren met een compleet ander profiel. Daarom werkt men in de Jura met zeer gedetailleerde geografische aanduidingen zoals de contrade: kleine zones met een eigen microklimaat en geologische signatuur. Dit diepe respect voor terroir zit verankerd in de identiteit van de streek en verklaart waarom Jura wijnen vaak worden gewaardeerd om hun zuiverheid, spanning en herkomstexpressie.
Wat de Jura uitzonderlijk maakt, is de enorme geologische variatie op een klein oppervlak. De bodems bestaan grotendeels uit kalk, klei en mergel uit het Jura-tijdperk, met grote verschillen per dorp en zelfs per helling. Opvallend is hoe kleine verschillen in hoogte, expositie en ondergrond een merkbaar effect hebben op de wijn. Zelfs percelen die maar tientallen meters van elkaar liggen, kunnen wijnen opleveren met een compleet ander profiel. Daarom werkt men in de Jura met zeer gedetailleerde geografische aanduidingen zoals de contrade: kleine zones met een eigen microklimaat en geologische signatuur. Dit diepe respect voor terroir zit verankerd in de identiteit van de streek en verklaart waarom Jura wijnen vaak worden gewaardeerd om hun zuiverheid, spanning en herkomstexpressie.
Traditie en unieke vinificaties: hoe Jura wijnen worden gemaakt
De vinificatietechnieken in de Jura zijn even eigenzinnig als karaktervol. Producenten combineren eeuwenoude tradities met moderne inzichten, maar blijven trouw aan hun regionale identiteit. Een van de bekendste methoden is rijping onder een laag florachtige gist, ook wel ‘sous-voile’ genoemd. Hierbij worden de vaten niet bijgevuld, waardoor er lucht boven de wijn komt en er zich een gistlaag vormt. Dit proces, dat tot zes jaar kan duren, geeft vin jaune zijn kenmerkende oxidatieve en nootachtige karakter. Het vraagt niet alleen tijd, maar ook ervaring en geduld om dit gecontroleerd te laten verlopen.
Bij andere stijlen zoals chardonnay of savagnin die juist fris moeten blijven, past men ‘ouillage’ toe: het regelmatig bijvullen van vaten om contact met zuurstof te vermijden. Zo behouden de wijnen hun primaire aroma’s en levendige structuur. De meeste producenten werken ambachtelijk en kleinschalig. Handmatige oogst is hier eerder regel dan uitzondering en de fermentatie gebeurt vaak met wilde gisten. In de kelder kiest men meestal voor oude houten vaten of demi-muids in plaats van roestvrij staal, waardoor de wijn subtiel ontwikkelt zonder dat het hout overheerst. Jura wijnbouw is geen massaproductie, maar eerder precisiewerk waarbij terroir, druif en techniek met elkaar in balans moeten zijn. Dit ambachtelijke vakmanschap is wat Jura wijnen hun bijzondere karakter en lange levensduur geeft.
meer leren over wijn
Zin om dieper in het glaasje te duiken?
De online wijncursussen van Hart voor Wijn zijn laagdrempelig en maken leren over wijn leuk. Leer wijn proeven en maak kennis met de wereld vol wijn. Ontdek hoe je wijn kunt combineren bij gerechten zodat jij nog meer kunt genieten van wijn.
Iedere cursus zit vol met praktische opdrachten én natuurlijk gaan we veel proeven. Bekijk nu een gratis proefles.
Iedere cursus zit vol met praktische opdrachten én natuurlijk gaan we veel proeven. Bekijk nu een gratis proefles.
Druivenrassen en wijnstijlen van de Jura
Jura wijnen worden gemaakt van een opvallende mix van lokale en internationale druivenrassen. De witte varianten zijn gebaseerd op chardonnay en savagnin. Chardonnay levert hier frisse, minerale wijnen op met vaak een strakke structuur, mede dankzij het koele klimaat en de kalkrijke bodems. Savagnin is inheems en veel minder bekend buiten de streek, maar speelt een sleutelrol in de wijntraditie van de Jura. De druif is aromatisch, met uitgesproken zuren en een unieke spanning, en vormt de basis voor diverse wijnstijlen, van fris en strak tot uitgesproken oxidatief. Aan de rode kant worden vooral poulsard, trousseau en pinot noir verbouwd. Poulsard geeft lichtgekleurde, expressieve wijnen met zachte tannines en een opvallende geurigheid. Trousseau rijpt wat later en vraagt om warmere plekken, maar levert dan complexe wijnen met steviger structuur en aardsheid. Pinot noir is er in kleine hoeveelheden, vaak lichter en finesserijker dan in Bourgogne.
Wat Jura wijnen extra bijzonder maakt, zijn de uiteenlopende vinificatiestijlen. Vin jaune is een iconische wijn die zes jaar en drie maanden rijpt onder een laag flor (een natuurlijke gistlaag) zonder dat het vat wordt bijgevuld. Hierdoor ontstaat een soort oxidatieve stijl met tonen van walnoot, curry en zoutige diepte. We zeggen bewust soort oxidatief omdat de flor laag er voor zorgt dat er juist geen oxidatie. Vin de paille is een zoete wijn van ingedroogde druiven die op stromatten worden gedroogd; het sap is geconcentreerd en rijk aan suikers. Macvin du Jura is een versterkte wijn, waarbij ongegiste most wordt gemengd met marc (een sterke, lokale druivenbrandewijn) waardoor het gistingsproces stopt en een krachtige, aromatische wijn ontstaat.
Wat Jura wijnen extra bijzonder maakt, zijn de uiteenlopende vinificatiestijlen. Vin jaune is een iconische wijn die zes jaar en drie maanden rijpt onder een laag flor (een natuurlijke gistlaag) zonder dat het vat wordt bijgevuld. Hierdoor ontstaat een soort oxidatieve stijl met tonen van walnoot, curry en zoutige diepte. We zeggen bewust soort oxidatief omdat de flor laag er voor zorgt dat er juist geen oxidatie. Vin de paille is een zoete wijn van ingedroogde druiven die op stromatten worden gedroogd; het sap is geconcentreerd en rijk aan suikers. Macvin du Jura is een versterkte wijn, waarbij ongegiste most wordt gemengd met marc (een sterke, lokale druivenbrandewijn) waardoor het gistingsproces stopt en een krachtige, aromatische wijn ontstaat.
De 7 appelaties van Jura wijnen
Het relatief kleine Jura wijngebied telt zeven officiële appellaties, elk met een eigen profiel. De AOC Arbois is de oudste en bekendste van allemaal. Ze ligt in het noorden van de regio en beslaat zowel heuvels als vlakker terrein. Hier worden alle druivenrassen van de Jura verbouwd, met een sterke reputatie voor rode wijnen van poulsard en trousseau. De wijnen uit Arbois zijn vaak expressief, met veel terroirinvloed en een goed gevoel voor balans.
AOC Château-Chalon is exclusief gewijd aan vin jaune van savagnin. Deze kleine appellatie, gelegen op steile kalkrijke hellingen rondom het gelijknamige dorp, staat internationaal bekend om de finesse en levensduur van zijn wijnen. Alleen in uitzonderlijke jaren wordt hier wijn gemaakt; anders wordt de productie overgeslagen. Côtes du Jura is de grootste en meest veelzijdige AOC van het gebied, verspreid over de hele regio. Deze appellatie fungeert als paraplu voor producenten buiten de meer specifieke dorpsbenamingen en levert zowel witte, rode als mousserende Jura wijnen.
L’Étoile, vernoemd naar de stervormige fossielen in de kalkrijke bodem, is een kleine appellatie die bekendstaat om zijn elegante witte wijnen van chardonnay en savagnin. Ook vin jaune komt hier voor. De ligging, hoog op de heuvels, draagt bij aan de frisse stijl. De AOC Macvin du Jura dekt de versterkte wijnen waarin ongegiste druivenmost wordt vermengd met marc. Deze stijl komt uit de hele regio en wordt zowel wit als rosé geproduceerd. Vin de Paille heeft eveneens een eigen AOC, toegekend aan de traditionele zoete wijn van ingedroogde druiven, meestal gemaakt van een blend van savagnin, chardonnay en poulsard. Tot slot is er Crémant du Jura, die zich toelegt op mousserende wijn volgens de méthode traditionnelle en steeds populairder wordt.
L’Étoile, vernoemd naar de stervormige fossielen in de kalkrijke bodem, is een kleine appellatie die bekendstaat om zijn elegante witte wijnen van chardonnay en savagnin. Ook vin jaune komt hier voor. De ligging, hoog op de heuvels, draagt bij aan de frisse stijl. De AOC Macvin du Jura dekt de versterkte wijnen waarin ongegiste druivenmost wordt vermengd met marc. Deze stijl komt uit de hele regio en wordt zowel wit als rosé geproduceerd. Vin de Paille heeft eveneens een eigen AOC, toegekend aan de traditionele zoete wijn van ingedroogde druiven, meestal gemaakt van een blend van savagnin, chardonnay en poulsard. Tot slot is er Crémant du Jura, die zich toelegt op mousserende wijn volgens de méthode traditionnelle en steeds populairder wordt.
De opmars van Jura wijnen: trends en uitdagingen in een veranderend klimaat
De afgelopen tien jaar is de vraag naar Jura wijnen sterk toegenomen. Wat ooit gold als een nichegebied voor ingewijden, is inmiddels een van de spannendste wijnregio’s van Frankrijk geworden. Sommeliers, wijnliefhebbers en importeurs omarmen de wijnen om hun karakter, precisie en eigenheid. De kleine domeinen, vaak familiebedrijven, staan voor vakmanschap en authenticiteit: eigenschappen die perfect aansluiten bij de groeiende interesse in terroirwijnen en ambachtelijke productie. Vooral onder de liefhebbers van natuurwijn is Jura populair: veel producenten werken biodynamisch of minimaal interventioneel, met spontane vergisting, ongefilterde botteling en zo min mogelijk sulfietgebruik. Dat zorgt voor pure, levendige wijnen die hun herkomst helder weerspiegelen.
Maar deze opmars kent ook keerzijden. Jura is een klein gebied met beperkte productiecapaciteit. De meeste domeinen bezitten slechts enkele hectares wijngaard, wat betekent dat de volumes klein zijn en oogsten kwetsbaar. Het bergachtige terrein en het koele klimaat maken het risico op vorst, hagel en rot reëel. De klimaatverandering zorgt daarbij voor verschuivingen in rijpingsmomenten en opbrengsten. Waar vroeger begin oktober geoogst werd, starten sommige producenten nu al in de eerste helft van september. Dat vraagt om aanpassingen in de wijngaard, zoals andere snoeiwijzen of hogere plantdichtheid. Tegelijkertijd stijgen de prijzen van Jura wijnen, deels door de schaarste en deels door de internationale populariteit. Voor kenners blijft het echter een regio die zijn prijs waard is: de combinatie van ambacht, historie, terroir en lef maakt Jura wijnen tot een van de meest karaktervolle keuzes van het moment.
Maar deze opmars kent ook keerzijden. Jura is een klein gebied met beperkte productiecapaciteit. De meeste domeinen bezitten slechts enkele hectares wijngaard, wat betekent dat de volumes klein zijn en oogsten kwetsbaar. Het bergachtige terrein en het koele klimaat maken het risico op vorst, hagel en rot reëel. De klimaatverandering zorgt daarbij voor verschuivingen in rijpingsmomenten en opbrengsten. Waar vroeger begin oktober geoogst werd, starten sommige producenten nu al in de eerste helft van september. Dat vraagt om aanpassingen in de wijngaard, zoals andere snoeiwijzen of hogere plantdichtheid. Tegelijkertijd stijgen de prijzen van Jura wijnen, deels door de schaarste en deels door de internationale populariteit. Voor kenners blijft het echter een regio die zijn prijs waard is: de combinatie van ambacht, historie, terroir en lef maakt Jura wijnen tot een van de meest karaktervolle keuzes van het moment.
Kirsten van Harten
Ik deel graag mijn enthousiasme en kennis over wijn zodat anderen er wat van kunnen leren. Wie wat van wijn wil weten moet vooral veel proeven. Drinken mag ook. Zolang je er maar van geniet!
meld je aan voor de nieuwsbrief
Omdat je niets meer wilt missen
WIL JE VERDER LEZEN?
Bekijk de andere blogs
Proefnotitie: Champagne Hélène Beaugrand BdB 2018 Au Cœur des Racines
In het uiterste zuiden van de Champagne, ver van de drukbezochte wijngaarden van de Montagne de
Etna wijnen: ontdek het terroir van Sicilië’s vulkaanwijnen
Wie voor het eerst over Etna wijnen hoort, denkt misschien meteen aan de imposante vulkaan op